Begin volgend jaar bereikt Gerard Janssen de pensioengerechtigde leeftijd. Toch verdwijnt hij nog niet helemaal van de huisartsenpost. “Het werk is gewoon te mooi om te laten liggen,” zegt hij. Na een loopbaan van bijna vijftig jaar in de zorg, internationale medische repatriëringen en het huisartsenvervoer kiest hij ervoor om actief te blijven. Niet meer fulltime, maar op zijn eigen voorwaarden: alles mag, niets moet.
Die liefde voor het vak vormt ook de basis van zijn boek Tussen stuur en stethoscoop, waarin hij verhalen bundelt uit zijn jaren als huisartsenchauffeur. Het boek verschijnt dit najaar en biedt een unieke inkijk in een wereld die voor veel mensen onbekend is. Een wereld van spoedmeldingen, kwetsbare momenten, humor, verdriet en menselijke veerkracht.
Een leven lang zorg en vervoer
De rode draad in de carrière van Gerard is verrassend eenvoudig: zorg en vervoer. Op zijn achttiende begon hij met de opleiding verpleegkunde en werkte vervolgens jarenlang binnen de geestelijke gezondheidszorg. Later maakte hij bewust een uitstap buiten de zorg, maar het duurde niet lang voordat hij terugkeerde. Hij kwam terecht in de wereld van de internationale medische repatriëringen, waar hij 23 jaar lang patiënten vanuit heel Europa naar huis begeleidde.
“Dat was 23 jaar avontuur,” vertelt hij. “Ik ben nog achter het IJzeren Gordijn geweest toen dat echt nog bestond. We reden door heel Europa en maakten van alles mee.”
Toen dat werk stopte, kwam hij via een toevallige ontmoeting met een voertuig van Broeder de Vries in contact met het huisartsenvervoer. Een telefoontje volgde, daarna een sollicitatiegesprek en sinds 2013 werkt hij als huisartsenchauffeur. Eerst parttime, later fulltime. “De gemene deler is altijd zorg en vervoer geweest. Ik vind autorijden heerlijk en ik heb altijd iets voor mensen willen betekenen. Voor mij is dat de ideale combinatie.”
Achter de voordeur
Wat het werk als huisartsenchauffeur volgens Gerard zo bijzonder maakt, is dat je letterlijk en figuurlijk achter de voordeur komt. “Je ziet mensen op momenten waarop ze kwetsbaar zijn. Dat kan gaan om angst, ziekte, verdriet of onzekerheid. Je kunt vaak direct iets betekenen. Soms alleen al door rust te brengen.” Hoewel patiënten vooral oog hebben voor de huisarts, ziet Gerard ook voor de chauffeur een belangrijke rol weggelegd. Zeker in situaties waarin emoties hoog oplopen. “De huisarts richt zich vaak op de patiënt. Ik kijk juist veel naar de omgeving. Naar de partner, de kinderen of andere familieleden. Soms pak ik een stoel en zeg ik tegen een partner: ga er even bij zitten, pak een hand vast. Dat soort kleine dingen kunnen veel betekenen.”
Volgens Gerard wordt de impact van het werk vaak onderschat. Tussen een melding en een voordeur gebeurt veel meer dan mensen beseffen. In de auto wordt een situatie besproken, worden scenario’s doorgenomen en bereiden huisarts en chauffeur zich samen voor op wat ze mogelijk gaan aantreffen. Vervolgens wordt een bezoek vaak uitgebreid nabesproken. “Je maakt samen soms heel heftige situaties mee. Daardoor ontstaat vaak een bijzondere band tussen huisarts en chauffeur. Je leert elkaar echt kennen.”
Verhalen die verteld moesten worden
Het idee voor een boek ontstond niet van de ene op de andere dag. Al jarenlang hoorde Gerard thuis dezelfde opmerking. “Mijn vrouw zei altijd: je moet die verhalen eens opschrijven.” Ongeveer vijf jaar geleden begon hij daar voorzichtig mee. Eerst losse verhalen, herinneringen en observaties. Pas in het afgelopen jaar besloot hij er daadwerkelijk een boek van te maken. Daarbij speelde meer mee dan alleen het verzamelen van mooie anekdotes. “Ik ben al heel lang bezig om meer bekendheid te geven aan het vak van huisartsenchauffeur. Als je zegt dat je HAP-chauffeur bent, weet bijna niemand wat dat precies inhoudt.”
Dat is precies wat hij met zijn boek wil veranderen. De verhalen laten zien welke situaties chauffeurs tegenkomen en welke emoties daarbij horen. “We maken alles mee: agressie, verdriet, humor, spanning. Maar ook heel veel mooie momenten. Mensen die dit werk gaan doen, komen met al die emoties in aanraking. Ik vind dat ze moeten weten wat het vak inhoudt.”
Meer dan alleen rijden
In zijn boek wil Gerard niet alleen laten zien wat huisartsenchauffeurs meemaken, maar ook wat zij bijdragen aan de zorg. Hij pleit al jaren voor meer erkenning van het vak. Tijdens de coronaperiode zette hij zich actief in voor de positie van huisartsenchauffeurs. Ook startte hij een petitie die duizenden handtekeningen verzamelde. “Het gaat mij niet eens alleen om geld. Het gaat om waardering. Wij staan ook in de frontlinie van de zorg. We komen bij mensen thuis op de meest kwetsbare momenten.”
Die overtuiging klinkt ook door in het boek. Niet als klacht, maar als oproep om beter te begrijpen wat er achter de functie schuilgaat. “Ik hoop dat lezers zien dat wij ook zorgprofessionals zijn. Dat we allemaal hetzelfde doel hebben en daar onze eigen bijdrage aan leveren.”
Van manuscript naar uitgever
Dat Tussen stuur en stethoscoop daadwerkelijk gepubliceerd wordt, had Gerard aanvankelijk niet verwacht. Via-via kwam hij in contact met een schrijfster, die hem doorverwees naar haar uitgever. Hij stuurde een eerste manuscript op van ongeveer 7.000 woorden, maar kreeg te horen dat dit nog veel te kort was. Dus ging hij verder schrijven. Niet veel later kreeg hij al een positief bericht terug. Het verhaal sprak direct aan en uiteindelijk volgde een contract voor publicatie.
“Dat was wel een hele mooie waardering. Blijkbaar vonden andere mensen ook dat deze verhalen verteld mochten worden.”
Schrijven deed Gerard overigens al langer. Ooit ontdekte hij zijn schrijftalent toen hij voor de geboorte van zijn dochter verschillende gedichten schreef voor een zelfontworpen geboortekaartje. “Toen merkte ik eigenlijk voor het eerst dat ik gevoelens wel op papier kon zetten.”
Trots
Als Gerard terugkijkt op zijn loopbaan, noemt hij opvallend genoeg niet zijn boek, zijn OR-werk of zijn internationale repatriëringen als grootste prestatie. Zijn antwoord gaat over zijn dochter. “Dat ik mijn dochter de zorg in heb gekregen. Niet omdat ik haar gestuurd heb, maar omdat ze zelf haar weg heeft gevonden.” Inmiddels werkt zij eveneens op de huisartsenpost. Dat zij net als haar vader iets voor andere mensen wil betekenen, maakt hem zichtbaar trots.
Kijken, luisteren en vragen
Hoewel Gerard uitkijkt naar meer vrije tijd, vrijwilligerswerk en het oppakken van oude hobby’s, blijft hij voorlopig nog actief als huisartsenchauffeur. Het contact met huisartsen en patiënten zou hij simpelweg te veel missen.
Voor collega’s die nog aan het begin van hun loopbaan staan, heeft hij een eenvoudig advies: “Kijken, luisteren en vragen.” Volgens hem leer je niet alleen van opleidingen en protocollen, maar vooral door nieuwsgierig te blijven naar mensen en situaties.
Dat sluit naadloos aan bij de belangrijkste les die hij zelf uit al die jaren heeft meegenomen. “Leven en laten leven. Mensen maken keuzes waar anderen misschien vreemd tegenaan kijken. Respecteer dat.” Misschien is dat uiteindelijk wel de kern van zijn boek. Niet de medische verhalen, niet de spoedritten en niet de spectaculaire gebeurtenissen. Maar de mensen die hij onderweg ontmoette. Tussen stuur en stethoscoop.
Wil je een exemplaar van Tussen stuur en stethoscoop reserveren, dat kan hier.